Vi Söllidäävin

Ünlülerle İlgili Kural

Dilde 10 ünlü harf vardır. Bunlar sırasıyla a, ä, å, e, i, o, ö, ø, u, y'dür. Bunlar aşağıdaki gibi gruplandırılır:

Kalın ünlüler: a, å, o, u

İnce ünlüler: ä, ö, ø, y

Serbest ünlüler: e, i

Bu kurala göre bir kelimedeki bütün ünlülerin hepsi ya kalın olur ya ince olur. Serbest ünlülerse bu kuraldan etkilenmeyerek kelime içinde istedikleri gibi bulunabilirler.

påattavcai (kalın ünlüler ve serbest ünlü "i")

ärjøc (ince ünlüler)

nimee (serbest ünlüler)

Bu kurala göre kalın ünlülerin bulunduğu bir kelimeye gelecek eklerin kalın, ince ünlülerin bulunduğu bir kelimeye gelecek bütün eklerin ince olması gerekir. 

Genizleşme

Genizleşme olayının gerçekleşmesi için "n" harfinin iki ünlünün arasında bulunması gerekir. Kelime sonunda "n" bulunuyorsa ve kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geliyorsa "n" genizleşir ve "ñ" olur. Bir diğer genizleşme durumuysa kenime ünlüyle bitiyorsa ve "n" ile başlayan bir ek geliyorsa "n" genizleşir. Bir başka durum ise kelime ünlüyle bitiyorsa ve ünlüyle başlayan bir ek geniyorsa ve araya kaynaştırma harfi olan "n"nin girmesi gerekiyorsa "n" genizleşir. 

UYARI: Genizleşme bir kelimede sadece bir kere olur. Sadece son eklerde gerçekleşir. Ayrıca, yapım eklerinde genizleşme OLMAZ. 

Farklılaşma

Bir kelimeye ön ek gelecekse ve bu ön ek ünlü ile bitiyorsa kelime başındaki ünsüzler aşağıdaki gibi değişir:

c→g (kelime kalın ünlüden oluşuyorsa), h (kelime ince veya serbest ünlülerden oluşuyorsa)

d→s'

h→ düşer

j→ düşer

l→l'

m→v

p→b

s→s' (kelime kalın ünlüden oluşuyorsa), l' (kelime ince veya serbest ünlülerden oluşuyorsa)

t→d (kelime kalın ünlülerden oluşuyorsa), s' (kelime ince ve serbest ünlülerden oluşuyorsa)

v→ düşer

tyycciön noida → is'yycciöñennoida 

Önadların Derecelendirmesi

♦İki nesneden birinin daha çok ya da daha az niteliklerini karşılaştırırken Türkçede önadlardan önce "daha" zarfını kullanırız. Bu "daha"nın Türkçede gördüğü iş Vi Söllidäävin'de aşağıdaki gibi önadlara getirilen eklerle sağlanır. 

 Önadın ilk hecesinden sonra gelecek "-lle-" eki yukarıdaki işlevi görür.

Örnek: heyllemmøø, ciellellöläin, jyllely, päällessii, vuollessiinen 

♦Bir nesnenin bir özelliğini diğer nesnelerden üstün tutmada Türkçede kullanılan "en" zarfının karşılığı Vi Söllidäävin'de aşağıdaki gibi sağlanır:

Önadın ilk hecesinden sonra gelecek "-vää-(-vaa-)" eki yukarıdaki anlamı sağlar.

Örnek: heyväämmøø, cieällöläin, jyväälyläim, pääväässii, vuovaassiinen 

♦daha çok → "mit-"

  daha az → "-sav(-säv)"

Örnek: mitheymmøø (daha çok güzel), jylyläimsäv (daha az gerçekçi) 

Yapmak Eylemleri

Türkçedeki "yapmak" eylemine karşılık gelen 8 tane eylem vardır. Hangi adın hangi yapmak eylemiyle kullanılacağı adın sınıflandırmasındaki ünlüye bağlıdır.

caanva (e): ilgili hecesinde "e, i" ünlülerini bulunduran adlar

cääñä (d): ilgili hecesinde "å" ünlüsünü bulunduran adlar

cååncai (d): ilgili hecesinde "ø, u" ünlülerini bulunduran adlar

cøøñe (e): ilgili hecesinde "a" ünlüsünü bulunduran adlar 

cuunva (d): ilgili hecesinde "ä" ünlüsünü bulunduran adlar

ciinva (d): ilgili hecesinde "o" ünlüsünü bulunduran adlar

cyyncäi (e): ilgili hecesinde "ö, y" ünlülerini bulunduran adlar

ceencai (d): eylemin diğer formlarında yapım eki alarak tür değiştirmesinde kullanılır ve çoğunlukla nesne almaz.

 Bu sekiz eylemin tümü kurallara uygun eylemlerdir. İkinci halleri yoktur.

Yapmak Eylemlerinden ceencai hariç diğer eylemlerde eylemin nesnesi kendisinden sonra gelir. Bu geleneksel cümle yapısına aykırı bir durumdur. 

Belgisiz Önad Olan "Bir"

Türkçede bir adla önad tamlaması kuran "bir" önadının Vi Söllidäävin'deki kullanımı sonek şeklindedir. Ada gelen "-me" soneki bu işlevi görür.

Örnek: noidame → bir aşk, cön noidame → yeni bir aşk

NOT: "-me" sonekini almış bir ad belirleyici almaz. Yani "va noidame" yanlış bir kullanımdır.